2026-yil 5-fevralda “O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi” aksiyadorlik jamiyatining markaziy ofisida ommaviy axborot vositalari uchun “UZEX faoliyatining 2025-yil yakunlari” mavzusida matbuot anjumani bo‘lib o‘tdi.

Taʼkidlanganidek, 2025-yilda O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasi faoliyatining barcha yo‘nalishlari bo‘yicha ijobiy natijalarga erishildi.

O‘tgan yili “Fitch Ratings” xalqaro reyting agentligi O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasining prognozini “barqaror”dan “ijobiy”ga oshirib, kompaniya xalqaro reytingini “B” darajasida tasdiqladi. Bu qaror birjaning samarali korporativ boshqaruvi natijasi sifatida baholanmoqda.

2025-yil yakunlariga ko‘ra O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasida tuzilgan bitimlarning umumiy hajmi 2024-yilga nisbatan 31% ga o‘sdi, shu jumladan birja savdolari – 24% ga, elektron davlat xaridlari – 46% ga, ko‘rgazma-yarmarka savdolari – 9% ga va telefon raqamlarning sotuv hajmlari 55% ga ko‘tarildi.

Birja savdolari va elektron tijorat tizimlarida ro‘yxatdan o‘tgan yangi mijozlarning soni 30,1 mingtaga ko‘paydi. Bunda birja savdolari platformasida 4,7 mingta yangi mijozlar, elektron tijorat va davlat xaridlari tizimlarida esa 25,4 mingta yangi ishtirokchilar ro‘yxatdan o‘tkazildi.

Birja savdolari bo‘yicha tuzilgan eng yirik bitimlar qishloq xo‘jaligi mahsulotlari (37%), yoqilg‘i energetika (25%), qora va rangli metallar (23%), kimyo va neftkimyo mahsulotlari (11%) ulushlariga to‘g‘ri keldi.

2025-yilda O‘zbekiston respublika tovar-xom ashyo birjasining birja savdolari orqali 4 630,3 kilogramm (o‘sish – 59%) qimmatbaho metallar, shu jumladan 4 307,3 kg oltin va 323,0 kg kumush sotildi. Ko‘rib chiqilayotgan davrda 1 gramm oltin uchun birjada shakllangan o‘rtacha haftalik kotirovkasi 1 096,0 ming so‘mdan 1 664,9 ming so‘mgacha, yaʼni 52% ga o‘sdi.

2025-yilda birjaning davlat xaridlari bo‘yicha xarid.uzex.uz elektron savdo tizimida o‘tkazilgan savdolar natijasida byudjet va korporativ buyurtmachilari tomonidan tejalgan mablag‘larning umumiy hajmi avvalgi yilga nisbatan qariyb 26% ga o‘sib, 9,8 trln so‘mni tashkil qildi.

Shuningdek, mobilraqam.uzex.uz savdo tizimida 7 mingdan ziyod telefon raqamlar onlayn-auksionlar orqali sotildi. Sotilgan raqamlarning 96% jismoniy shaxslar, 4% - yuridik shaxslar tomonidan xarid qilingan. Sotilgan raqamlarning eng past bahosi – 31,5 ming so‘mni, eng qimmat raqamning qiymati esa 800,0 mln so‘mni tashkil qildi.

Mazkur ko‘rsatkichlarga erishishda UZEX da joriy qilingan yangi xizmat turlari va savdo vositalari hamda savdo ishtirokchilari uchun yaratilgan qulayliklar o‘z ko‘magini bergan.

Xususan, elektron davlat xaridlari tizimida sunʼiy intellekt (SI) texnologiyalari asosida AI Chat-bot va AI-tahlil xizmatlari joriy etilib, ular mijozlarni qo‘llab-quvvatlash sifatini oshirish va bajariladigan operatsiyalarni soddalashtirishga ko‘mak berdi.

Davlat xaridlari bo‘yicha mahalliy ishlab chiqaruvchilar uchun tovarlar katalogi mexanizmining joriy etilishi hamda davlat axborot tizimlari bilan integratsiya qilinishi esa tizimga ofertalarni joylashtirish va moderatsiya qilish jarayonlarini sezilarli darajada tezlashtirdi.

Davlat xaridlari tizimini takomillashtirish maqsadida, shuningdek, markazlashgan xaridlar va farmatsevtika tarmog‘i bo‘yicha farma.uzex.uz ixtisoslashgan platformalar ishga tushirildi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 26-dekabrdagi PF–259-son Farmoni ijrosini taʼminlash doirasida davlat xaridlarida mahalliy ishlab chiqaruvchilar va tadbirkorlik subyektlarini faollashtirish maqsadida birjaning xarid.uzex.uz davlat xaridlari tizimida “takliflar so‘rovi” va “mahalliy auksion” kabi yangi xarid turlari joriy etildi.

Energiya samaradorligi milliy agentligi bilan hamkorlikda ishga tushirilgan esma.uzex.uz raqamli platformasi orqali davlat va xususiy sektor ishtirokida energiya samaradorligi loyihalarini ochiq savdo asosida moliyalashtirish imkoniyati paydo bo‘ldi.

O‘tgan yili, UZEX birjasi Fyuchers industriyasi uyushmasi (FIA) xalqaro tashkilotiga aʼzo bo‘lib, derivativ bozorlari va kliring tizimlarini rivojlantirish yo‘lida yangi imkoniyatlarga ega bo‘ldi. Shuningdek, CME Group, ICE, NASDAQ va LME kabi nufuzli xalqaro birjalari bilan hamkorlik aloqalari mustahkamlandi.

Qobulda Afg‘onistonning Ghazanfar Bank banki bilan hamkorlikda birjaning savdo maydonchasi ochildi hamda uning filiallari Mozori-Sharif, Xayraton va qo‘shni mamlakatning boshqa yirik shaharlarida o‘z faoliyatini boshladi.

Bundan tashqari, Surxondaryo viloyatidagi “Ayritom” erkin iqtisodiy zonasi va Xorazm viloyatining “Shovot–Toshhovuz” chegaraoldi savdo zonasida birjaning savdo maydonchalari ham o‘z faoliyatini boshladi.

UZEX birjasi kelgusida ham faqat savdo hajmlarini oshirish bilan cheklanib qolmay, mijozlar manfaatini ustuvor qo‘ygan holda ilg‘or savdo vositalari va servislarni joriy etib, bozor ishtirokchilari uchun yana-da qulay, shaffof va zamonaviy savdo ekotizimini rivojlantirishni davom ettiradi.

Tadbir doirasida, shuningdek, 2025-yil yakunlariga ko‘ra elektron davlat xaridlarida faol bo‘lgan ishtirokchilarni taqdirlash marosimi ham o‘tkazildi.

Matbuot anjumani yakunida birja rahbarlari va mutaxassislari jurnalistlarni qiziqtirgan savollariga javob berishdi.

Manba: Ommaviy kommunikatsiyalar va tashqi iqtisodiy faoliyat bo‘limi