2026-yil 30-oktabr kuni “Özbekiston respublika tovar-xom aşyo birjasi” aksiyadorlik jamiyatining (UZEX) markaziy ofisida ommaviy axborot vositalari vakillari uçun birjaning 2026-yil 9 oylik faoliyati yakunlariga bağişlangan matbuot anjumani bölib ötdi.

Tadbir davomida birja faoliyatining asosiy natijalari, savdolar dinamikasi, savdo platformalarida joriy etilgan yangiliklar va zamonaviy texnologik yeçimlar hamda birjani rivojlantirişning ustuvor yönalişlari haqida ma’lumot berildi.

Körib çiqilayotgan davrda UZEX faoliyatining asosiy yönalişlari böyiça ijobiy ösiş sur’atlarini namoyon etdi. Birjada savdo mexanizmlarini takomillaştiriş, raqamli xizmatlarning funksional imkoniyatlarini kengaytiriş va zamonaviy savdo vositalari, şu jumladan, sun’iy intellekt texnologiyalariga asoslangan yeçimlarni joriy etişni davom ettirildi.

Xususan, 2026-yil 9 oyida Özbekiston respublika tovar-xom aşyo birjasida 1,7 milliondan ortiq bitimlar tuzildi va 27,6 mingdan ziyod yangi mijozlar röyxatdan ötkazildi.

Şuningdek, UZEX savdo platformalarida tuzilgan bitimlarning umumiy hajmi 2025-yilning mos davriga nisbatan 29%ga oşdi. Jumladan, birja savdolari hajmi 31%ga, elektron davlat xaridlari 32%ga, körgazma-yarmarka savdolari esa 68%ga ösdi. Taşqi savdo bitimlari hajmi uç baravardan ortiq oşib, 646,6 mln AQŞ dollariga yetdi.

Birja savdolari böyiça tuzilgan eng yirik bitimlar qişloq xöjaligi mahsulotlari (30%), yoqilği energetika (29%), qora va rangli metallar (22%), kimyo va neftkimyo mahsulotlari (11%) hamda quriliş materiallari (8%) uluşlariga töğri keldi.

2026-yil yanvar–sentabr oylarida elektron birja savdolari orqali 312,8 ming tonna suyultirilgan gaz sotilib, bu körsatkiç 2025-yilning mos davriga nisbatan 22,3%ga köpdir. Suyultirilgan gazning oktabr oyidagi örtaça narxi bir tonna uçun 11,5 mln sömdan 10,3 mln sömgaça, ya’ni 10%ga pasaydi.

Körib çiqilayotgan davrda birja savdolari orqali jami 9 471,8 kg qimmatbaho metallar, şu jumladan 8 840,9 kg oltin va 630,9 kg kumuş sotildi. Oltinning birjadagi örtaça narxi bir gramm uçun 1 637,0 ming sömni taşkil etdi.

Elektron davlat xaridlari sohasida 2026-yilning yanvar–sentabr oylari yakunlariga köra, “Xarid” elektron savdo tizimi orqali byudjet va korporativ buyurtmaçilarning 6,8 trln söm mablağlari tejaldi.

Modernizatsiyaning muhim yönalişlaridan biri davlat xaridlari böyiça «Xarid» elektron savdo tizimining yangi versiyasini işga tuşirilişi böldi. Uşbu tizimdan new-xarid.uzex.uz manzili orqali foydalaniş mumkin.

Yangilangan tizimda savdo turlari böyiça qidiruv mexanizmlari takomillaştirildi hamda tovarlar va xizmatlar narxlarini tahlil qiliş vositalari joriy etildi. Şuningdek, sun’iy intellekt texnologiyalari integratsiya qilinib, foydalanuvçilarga yuzaga kelgan savollar böyiça real vaqt rejimida javob oliş imkoniyati yaratildi.

Xarid jarayonlarini yanada takomillaştiriş maqsadida markazlaşgan xaridlar mexanizmi va farmatsevtika sohasiga ixtisoslaştirilgan farma.uzex.uz elektron platformasi işga tuşirildi. Mazkur yeçimlar bozorni tahlil qiliş imkoniyatlarini kengaytiriş, xaridlarni taşkil etişni soddalaştiriş va buyurtmaçilar mablağlaridan oqilona foydalaniş uçun qöşimça şart-şaroitlar yaratişga xizmat qilmoqda.

Davlat xaridlari tizimiga sun’iy intellekt texnologiyalarining faol joriy etilişi natijasida tadbirkorlar tomonidan elektron va milliy dökonlarda joylaştiriladigan e’lonlarni moderatsiya qiliş hamda baholaş jarayonlari töliq avtomatlaştirildi. Bu e’lonlarni qayta işlaş tezligini oşiriş va savdo platformalari faoliyati samaradorligini yuksaltiriş imkonini bermoqda.

Birjaning mobilraqam.uzex.uz elektron savdo platformasida onlayn-auksionlar orqali qariyb 5 mingta mobil raqamlar sotildi. Ularning 96% jismoniy şaxslar, 4% esa yuridik şaxslar tomonidan xarid qilindi. Sotilgan mobil raqamlar narxi 31,5 ming sömdan 317,2 mln sömgaça böldi.

“Mobilraqam” elektron savdo platformasi yangi imkoniyatlar bilan kengaytirildi. Endilikda röyxatdan ötgan iştirokçilar uyali aloqa operatorini tanlagan holda mobil raqamlarni xarid qiliş uçun elektron ariza topşirişlari mumkin. Şuningdek, jismoniy va yuridik şaxslarga özlariga tegişli mobil raqamlarni onlayn-auksion yoki “Tezkor bitim” mexanizmi orqali sotiş imkoniyati yaratildi.

Özbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 27-fevraldagi 82-son qaroriga muvofiq, mamlakatimizda ilk bor mahalliy tadbirkorlarning xalqaro fyuçers savdolarida iştirok etişi uçun tartibga solinadigan mexanizm joriy etildi.

Mazkur qaror ijrosini ta’minlaş doirasida Özbekiston respublika tovar-xom aşyo birjasi Singapurning xalqaro investitsiya guruhi Phillip Capital bilan hamkorlikda UZEX GLOBAL qöşma korxonasini taşkil etdi.

UZEX GLOBAL orqali mahalliy bozor iştirokçilari CME Group, ICE, LME, JPX va SGX kabi yetakçi xalqaro birjalarda mis, buğdoy, paxta, neft, oltin va boşqa tovarlar böyiça fyuçers şartnomalari bilan savdo qiliş va tovar bozorlarida narxlar özgarişi bilan boğliq moliyaviy xavf-xatarlarni samarali boşqariş va xedjirlaş imkoniyatiga ega böldilar.

Kelgusida UZEX milliy birja infratuzilmasini rivojlantiriş, elektron xizmatlar kölamini kengaytiriş, savdo mexanizmlarini takomillaştiriş, zamonaviy raqamli texnologiyalarni joriy etiş, savdo jarayonlarining şaffofligini oşiriş, xalqaro hamkorlikni mustahkamlaş hamda mahalliy biznes vakillarining yangi bozor vositalaridan foydalaniş imkoniyatlarini kengaytirişni davom ettiradi.

Matbuot anjumani yakunida UZEX vakillari jurnalistlarning savollariga javob berib, birja faoliyatining dolzarb yönalişlari yuzasidan qöşimça tuşuntirişlar berdilar.

Manba: Ommaviy kommunikatsiyalar va tashqi iqtisodiy faoliyat bo‘limi